ชื่อ : ตะขบควาย
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Flacourtia jangomas (Lour.) Rausch
ชื่อวงศ์ : FLACOURTIACEAE
ชื่อพื้นเมือง : ครบ, มะเกว๋นควาย, กือคุ
ชื่อสามัญ : East Indian plum
 
ลักษณะทางพฤษศาสตร์ : ไม้ต้นขนาดเล็ก ผลัดใบ เรือนยอดรูปไข่ทึบ โคนต้นเป็นพูพอน เปลือกสีน้ำตาลอ่อนแตกลอนเป็นแผ่นบางๆ ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ ใบรูปรีหรือรูปไข่แกมรูปขอบขนาน ปลายใบเรียวแหลม โคนใบมนหรือสอบ ขอบใบจักตื้น แผ่นใบบาง ผิวใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ดอกสีขาวอมเหลือง มีกลิ่นหอม ออกเป็นช่อแบบช่อกระจะสั้นตามซอกใบ ดอกแยกเพศ ดอกเพศผู้ มีกลีบดอก 5 กลีบ กลีบเลี้ยง 5 กลีบ สีเขียวมีขนทั้งสองด้าน ดอกเพศเมียคล้ายดอกเพศผู้ รังไข่รูปคนโท ผลสดแบบมีเนื้อมีหลายเมล็ด ทรงกลม ผลสุกสีแดงหรืสีม่วง เมื่อแก่สีดำ
 
การใช้ประโยชน์ในงานย้อมสี : ตะขบความเป็นพืชหนึ่งที่ใช้ใบในการย้อมสี โดยใช้อัตราส่วนใบสดต้อน้ำ 1 : 2 เมื่อนำไปสกัดสีใช้ใชสด 15 กิโลกรัม ย้อมเส้นไหม 1 กิโลกรัม สีเส้นไหมที่ได้จากการย้อมขึ้นอยู่กับวิธีการสกัดสีและการใช้สารช่วยติดสีชนิดต่างๆ การสกัดสีโดยการใช้ใบสดต้มกับน้ำนาน 1 ชั่วโมง กรองใช้เฉพาะน้ำ นำมาย้อมเส้นไหมด้วยวิธีการย้อมร้อนนาน 1 ชั่วโมง และแช่ในสารละลายช่วยติดสีจุนสีหลังย้อม ได้เส้นไหมสีน้ำตาลเขียว ส่วนการใช้จุนสีขณะย้อม ได้เส้นไหมสีน้ำตาลเขียวเช่นเดียวกัน สำหรับการสกัดน้ำสีด้วยวิธีการคั้นน้ำ กรองใช้เฉพาะน้ำ ย้อมเส้นไหมด้วยวิธีการย้อมร้อน และแช่สารละลายช่วยติดสีจุนสีหลังย้อม ได้เส้นไหมสีเขียวขี้ม้า
 
การกระจายพันธุ์ : ปลูกทั่วไป ปลูกให้ร่มเงาในสวนผลไม้หรือส่วนป่าเพื่อเป็นอาหารของนก
 
ส่วนที่ให้สี : ใบ
สีที่ได้ : สีน้ำตาลเขียว หรือ สีเขียวขี้ม้า
 
คุณภาพสี :ตะขบควาย / จุนสี มีระดับความคงทนต่อการซัก : 3-4 , ระดับความคงทนต่อแสง : 6
pantone: Olivenite